Bekend van BNNVARA, RTL 5, BNR Nieuwsradio, Tegenlicht, De Correspondent en meer: In de media | Telefoon: 06-53555875

Anti-aging. Veroudering vertragen & terugdraaien: 9x

Anti-aging. Wat kun je doen om veroudering te vertragen en tegen te gaan? Wat zijn 4 pillen tegen veroudering (zoals FOXO4 peptide / Proxofim)? Wat zijn 5 methoden voor veroudering terugdraaien (zoals senecente cellen verwijderen)? Wat is de impact hiervan (4x)? Alles over meest recente anti-aging wetenschappen!

Anti-aging wetenschap

Wat is de wetenschap van anti-aging? Binnen het medisch vakgebied houden gerontologen zich hiermee bezig. Dit woord stamt af van het Griekse woord ‘geron’, dat staat voor “oude man”. Gerontologen onderzoeken waarom onze lichamen van jong naar oud veranderen, wat de reden is dat we ouder worden en wat de reden is van onze sterfelijkheid.

Veroudering is een medisch probleem dat we kunnen oplossenAubrey de Grey

De meest vooraanstaande gerontoloog is Aubrey de Grey. Volgens hem is het tegengaan van veroudering “de belangrijkste menselijke onderneming ooit”. Volgens hem is er uiteindelijk geen grens aan onze levensverwachting. Hij beschouwt ouderdom en sterven niet als onvermijdbare concepten, maar als een medisch probleem dat je kan oplossen.

Als ik zelf lezingen en presentaties geef over dit onderwerp, dan krijg ik vaak deze reactie: “Ik wil best langer leven, maar ik wil geen 120 jaar worden als een kasplantje.” Het intrigerende aan de technologische en wetenschappelijke vooruitgang op het gebied van anti-aging is het juist om technieken gaat om veroudering te vertragen en tegen te gaan.

Met andere woorden: 120 is straks het nieuwe 60.

Video anti-aging

Op de Permanent Beta dag in maart 2018 gaf ik een lezing over anti-aging, veroudering tegengaan en onsterfelijkheid. Bekijk de video hieronder. De presentatie staat onderin het artikel.

Mijn lezing over anti-aging, veroudering tegengaan en onsterfelijkheid

Model anti-aging

Ik maakte een mindmap van hoe de diverse concepten met elkaar samenhangen. Je kan het zien als een soort van samenvatting van dit artikel.


Mindmap met een samenvatting van welke concepten ik belangrijk vind en hoe ze met elkaar samenhangen.

Veroudering vertragen

Als mensheid zijn we al eeuwenlang bezig om onze veroudering te vertragen, zeker wanneer het gaat om de gemiddelde leeftijd waarop mensen overlijden. In de steentijd werd een mens gemiddeld 20 jaar, in de Renaissance 33 jaar en in het jaar 1900 maar 47 jaar. Inmiddels neemt de gemiddelde levensverwachting met 2 jaar toe om de 10 jaar. Dus iemand die in 2010 is geboren leeft gemiddeld gezien 2 jaar langer dan iemand die in 2000 is geboren.

Het streven naar een langer leven staat ook al jaren in de aandacht van de mens. De bekendste denkers op dit gebied zijn Francis Bacon en René Descartes. Francis Bacon (1561 – 1621) was een Engelse filosoof. Aan het einde van zijn leven schrijf hij een boek met recepten en methoden om langer te leven. De methoden zijn een beetje gek, zoals advies over welk ondergoed je het beste kan dragen, maar hij houdt een kernachtig betoog dat er een groot testprogramma opgezet moet worden naar levensverlenging.

René Discartes (1596 – 1650) schreef: “We zouden vrij kunnen zijn van oneindig veel ziekten van zowel lichaam als geest, en mogelijk zelfs van de gebreken van de ouderdom, wanneer we maar over voldoende kennis zouden beschikken betreffende hun oorzaken.”

Kortom, het bestrijden van ouderdom is al eeuwenlang een fascinatie van de grootste denkers.

Rimpels ontstaan door dwarsverbanden van eiwitten. Verderop bij het deel ‘Theorie van veroudering’ kun je daar meer over lezen.

Gekke dingen

In het verleden werden gekke dingen geprobeerd. Zo vond de Russische bioloog Metsjnikov dat je elke dag karnemelk moest drinken. In dezelfde tijd verkondigde de Franse neuroloog Brown-Séquard dat je door het implanteren van apentestikels bij oude mannen de veroudering kan vertragen.

In het oude China heerste het verhaal dat je als man in een enkele dag en nacht tientallen keren geslachtsgemeenschap kon hebben zonder je zaad te lozen, je van iedere ziekte zou genezen. Nog even terug naar het boek van Francis Bacon. Daarin staan ook drankjes die helpen tegen veroudering, zoals verpulverde parels gemengd met het sap van 4 citroenen.

Commerciële kansen

Calico en Human Longevity zijn voorbeelden van bedrijven die zich bezig houden met het vertragen of terugdraaien van veroudering [link onderin]. Het bedrijf Calico kreeg veel aandacht in de media omdat Alphabet, het moederbedrijf van Google, hier een grootaandeelhouder in is. Het bedrijf Human Longevity kent ook spraakmakende oprichters, namelijk Graig Venter (één van de trekkers van het Human Genome Project) en Peter Diamandis (betrokken bij onder meer Singularity University).

Wat is de reden dat het bedrijfsleven zich bezighoudt met het tegengaan van veroudering? Dit komt omdat tijd het enige schaarse middel nog is in een mensenleven. In een discussie over bio-ethiek vertelde een oudere man mij dat hij zonder twijfel al zijn geld zou inleveren om er een paar goede levensjaren voor terug te krijgen.

Peter Diamandis geeft een schatting van het marktpotentieel voor anti-aging. Volgens hem is de potentiële omvang van deze markt 3,5 biljoen dollar per jaar.

Zo zegt Bill Maris (voormalig Google Ventures) dat hij oud genoeg wil worden om voor altijd te blijven leven. Regisseur Woody Allen zegt: “Ik wil niet onsterfelijk worden door mijn werk. Ik wil onsterfelijk worden door niet dood te gaan.”

Ze leven op het juiste moment. We leven in een tijd van een enorme versnelling als het gaat om wetenschap en technologie om veroudering tegen te gaan en zelfs terug te draaien.

Onderzoek veroudering

Het onderzoek naar het tegengaan van veroudering, vindt in grote lijnen plaats op deze drie domeinen:

  • Andere organismen. Zo wordt van de zoetwaterpoliep beweerd dat deze onsterfelijk is. Hoe werkt dat?
  • Populatieniveau. Hoe hebben supercentenarians (mensen ouder dan 110) geleefd en hoe ziet hun lichaam eruit?
  • Cellulair niveau. Welke processen spelen er op cellulair en moleculair niveau?

De meeste wetenschappelijke vooruitgang in de afgelopen jaren is geboekt op het derde niveau, met name door technologische vooruitgang zoals betere microscopen en een toename in rekenkracht.

Peter Diamandis voorspelt dat we in 2030 ‘Longevity Escape Velocity’ bereiken. Lees bij het deel Toekomst wat dit betekent.


Vier belangrijke theorieën over veroudering zijn autofagie, vrije radicalen, AGE’s en senecente cellen.

Veroudering terugdraaien

Een grote doorbraak in het onderzoek naar het terugdraaien van veroudering werd gedaan door Christian de Duve. In 1974 ontving hij de Nobelprijs voor zijn ontdekking van de manier waarop cellen hun afval opruimen.

Het cytoplasma van een gezonde cel is helder en doorzichtig. Een oude cel zit vol vuil en ouderdomsvlekken. Dit komt omdat de lysosomen niet meer goed werken. De Duve ontdekte deze zogenaamde lysosomen, wat eigenlijk ronddrijvende afvalverwerkingsinstallaties zijn. Lysosomen verzwelgen cellulair afval en verteren dat vervolgens. Het is één van de belangrijkste verjongingsmethoden van de cel. Het proces waarbij de cel zichzelf in de lysosomen opeet, staat bekend als autofagie.

Na deze ontdekking in 1974 hebben talloze gerontologen en biologen de remedie voor het terugdraaien van de veroudering gezocht in het met de tijd minder goed functioneren van de lysosomen en autofagie in het lichaam.

Theorie van veroudering

Een andere belangrijke theorie die je moet kennen, is de ‘mitochondriale vrije radicale theorie van veroudering’. Dit werkt als volgt. Elke cel bevat enkele honderden tot duizenden mitochondriën. Dit zijn de moleculaire energiefabrieken in je cel. Elk mitochondrium bevat weer een hele verzameling rotatiemotortjes die ATP, een energierijk voedingsconcentraat, afgeven aan de cel. ATP is de brandstof voor al onze cellen.

De mitochondriën zijn afstammelingen van parasieten. Ongeveer een miljard jaar geleden zijn ze in de cellen van onze ‘voorouder organismes’ binnengedrongen. Zij zijn daar gebleven. In ruil voor energie voor de cellen geven de cellen ze onderdak. Zelfs nu hebben de mitochondriën hun eigen DNA strengen en een eigen genetische taal.

De mitochondriën werken magnifiek, maar niet perfect. Soms gebeurt het dat een zuurstofmolecuul niet wordt omgezet naar ATP, maar als vonk wegspat. Deze moleculen vormen zich dan direct tot oxidanten of vrije radicalen. Dit betekent dat zij zich heel makkelijk aan andere moleculen binden. Op die manier beschadigen de vrije radicalen ons DNA, kunnen ze kanker veroorzaken, artritis in onze gewrichten en Alzheimer in de cellen in ons zenuwstelsel.

Zuurstof is de brandstof en zuurstof verbrandt ons.Jonathan Weiner

In zijn boek ‘Eindeloos leven’ vergelijkt auteur Jonathan Weiner dit met roest [link onderin]. Het is een wonderlijke paradox: elke ademteug geeft je energie, maar zorgt ook voor beschadigingen. Zuurstof is de brandstof en zuurstof verbrandt ons.

In 1956 bracht scheikundige Derham Harman deze theorie voor het eerst naar voren. De vrije radicalen zijn een van de hoofdoorzaken van de gestage achteruitgang van ons lichaam wanneer we ouder worden.

AGE’s

Een derde proces van veroudering in het lichaam, is het ontstaan van de zogenaamde AGE’s. Dit staat voor Advanced Glycation Endproducts. Dit zijn dwarsverbindingen en zijn als rimpels het meest duidelijk zichtbare teken van veroudering. Dit ontstaat omdat de collageen eiwitten met elkaar verstrikt raken.

Dit gebeurt niet alleen op onze huid, maar ook in het binnenste van ons lichaam, in onze organen, in onze bloedvaten en aderen. Dat komt omdat oudere cellen minder lenig zijn en de vouwhandelingen niet meer goed kunnen uitvoeren. Er gaan steeds meer verfomfaaide collageen eiwitten naar de lysosomen om verwerkt en geëlimineerd te worden.

Senescente cellen

Een oneindige celdeling zou betekenen dat we in potentie eeuwig kunnen leven. Tot aan 1961 dachten biologen dat het mogelijk was, onder meer door het werk van Alexis Carrel. Carrel ontving in 1912 zelfs een Nobelprijs voor zijn pionierswerk op het gebied van orgaantransplantaties. Later maakte hij claims dat hij een menselijk hoofd voor altijd in leven kon houden.

Het bleek dat hij sjoemelde met zijn onderzoek. In 1961 ontdekte celbioloog Leonard Hayflick dat normale menselijke cellen in een petrischaal niet oneindig lang blijven delen. In het menselijke lichaam kunnen cellen zich ongeveer 70 keer delen. Daarna raken ze vermoeid. Celbiologen noemen deze toestand ‘senescente cellen‘.

Aubrey de Grey is fervent voorvechter van anti-aging onderzoek. Hij beschreef de 7 oorzaken van veroudering. Deze staan verderop.


Voordat ik kom bij oplossingen om veroudering tegen te gaan, maak ik nog een uitstapje naar een belangrijke wetenschappelijke doorbraak. Zit veroudering in ons DNA?

Evolutionaire reden

Een lange tijd dachten wetenschappers dat de reden voor onze veroudering wellicht in onze bouwtekening zit. Is er een genetische code die processen start die veroudering bevordert? Of is er een genetische aanduiding om biologische processen te stoppen die ons lichaam juist jong en vitaal houden?

Peter Medewar kreeg een Nobelprijs voor zijn pionierswerk in huidtransplantaties. Een paar jaar na de Tweede Wereldoorlog publiceerde hij twee essays over veroudering. Een eerdere visie was dat oudere versies niet meer van nut zijn voor het voortbestaan van een organisme. Om die reden zou het logisch zijn dat de evolutie dan iets zou inbouwen zodat oudere organismes kwamen te overlijden.

Dat is echter niet zo. Darwin, de grondlegger van de evolutie, concludeert ook dat de meeste dieren jong sterven. Dat is waarop de evolutie in al die jaren op heeft geselecteerd. De dood en vergankelijkheid was nooit geprogrammeerd in onze genetische code. Daar is namelijk geen reden voor.

Grootmoeder hypothese

Het is echter ook niet zo dat we direct sterven op een leeftijd dat we ons hebben voortgeplant (of 15 jaar later als de kinderen groot genoeg kunnen zijn om voor zichzelf te zorgen). Een verklaring hiervoor is de grootmoeder hypothese.

Naarmate we in de evolutie meer cultuur kregen, werd het doorgeven van kennis steeds belangrijker. Als mensen grootouders konden worden, bleven ze van nut bij het helpen van hun zoons en dochters om de kinderen groot te brengen. Let wel: in die tijd konden meisjes op hun vijftiende al moeder worden en op hun dertigste al grootmoeder.

Zo 30.000 jaar geleden, in het Boven-Paleolithicum, verviervoudigde het aantal volwassenen zich die lang genoeg leefden om grootouders te worden. Wetenschappers zijn er nog niet helemaal over uit wat deze stijging verklaart.

Het was wel een tijd van een buitengewone culturele en geografische expansie, die wordt aangeduid als de creatieve explosie.


Wat zijn de oplossingen om veroudering tegen te gaan?

Veroudering tegengaan (7x)

In zijn boek Ending Aging gaat Aubrey de Grey in om op 7 technieken om veroudering uiteindelijk tegen te gaan [link onderin]. Dit zijn eerst de 7 oorzaken van veroudering.

  1. Dwarsverbindingen. Moleculen in ons lichaam raken met elkaar in de knoop en klonteren samen.
  2. Mitochondriën gaan minder goed functioneren.
  3. Afvalstoffen hopen zich op in de cel (autofagie werkt minder goed)
  4. Afvalstoffen hopen zich op tussen de cellen
  5. Oude cellen zwerven zonder functie rond
  6. Stervende cellen vergiftigen omliggende cellen
  7. Accumulatie van gevaarlijke cellen (tumorvorming)

Volgens Aubrey de Grey is het theoretisch niet onmogelijk om de 7 oorzaken van veroudering te voorkomen en zelfs terug te draaien. Hij schreef daarvoor een aantal wetenschappelijke voorstellen. Zo denkt hij dat we medicijnen kunnen ontwikkelen tegen dwarsverbindingen (#1), mitochondriale genen injecteren (#2), de autofagie in de cel stimuleren (#3) en het immuunsysteem trainen om afvalstoffen en senecente cellen op te ruimen (#4, #5 en #6).

Zijn oplossing tegen kankervorming (#7) is het meest verstrekkend. Hij stelt onder meer voor om met gentherapie de telomeren (uiteinde van chromosomen) te verlengen. Verderop schrijf ik meer over gentherapie en telomeren.

Het boek van De Grey


Ok, maar wat voor pil moet ik dan slikken om voor altijd jong te blijven?

Pil tegen veroudering (4x)

“Bestaat er een pil tegen veroudering?” Dat is de vraag die ik meestal krijg als ik vertel over mijn interesse in anti-aging. Er is nog beperkt bewijs dat supplementen werkzaam zijn bij mensen. De boeiendste anti-aging pillen op dit moment zijn:

  1. Resveratrol
  2. Rapamycine
  3. Proxofim (Foxo4 peptide)
  4. Protandim Nrf2

De supplementen en pillen heb ik hieronder verder uitgewerkt, inclusief de theoretische en bewezen werkzaamheid bij mensen. In een eerder artikel heb ik ook metformine en NAD+ beschreven [link onderin].

1 Resveratrol

Om met de eerste twee te beginnen. Wellicht heb je wel eens van resveratrol gehoord. Toen dit aan muizen werd toegediend, leefden ze langer en hadden ze minder vaak kanker of hart- en vaatziektes. Het mechanisme hierachter is dat resveratrol het SIR2 gen stimuleert. Dit gen heeft een belangrijke rol in de herstel en reparatieprocessen in het lichaam.

Dit nieuws werd enthousiast opgepikt, zeker omdat rode wijn dit stofje bevat. Werkt het dan ook op mensen? Het AMC heeft een test gedaan met suppletie, maar zij zagen een marginale verbetering in een biomarker. Als je overigens dezelfde dosis wil bereiken met rode wijn, dan moet je meerdere flessen per dag drinken.

2 Rapamyicine

Net als resveratrol, is van rapamycine aangetoond dat het de levensduur van muizen verlengt. Rapamycine werd ontdekt in een bacterie op Rapa Nui (Paaseiland). Hoe werkt dat dan? Het stofje fungeert als een remmer van mTOR (mammalianal Target Of Rapamycin). mTOR is betrokken bij veel biologische processen rondom celgroei en energie productie.

Zoals je al eerder hebt kunnen lezen bij de ‘vrije radicalen theorie’, zorgen mitochondriale processen zoals de aanmaak van ATP voor versnelde veroudering. Door dit proces te remmen, bijvoorbeeld door minder te eten of door rapamycine, kun je dus in theorie ook de veroudering vertragen.

Er is nog veel discussie over de werkzaamheid bij mensen én de mogelijke nadelen. Wel wordt rapamycine al wel gebruikt bij de behandeling van aandoeningen zoals de ziekte van Huntington, Parkinson en ALS.

3 Proxofim

Het middel Proxofim is Nederlandse uitvinding. Peter de Keizer van het Erasmus MC in Rotterdam had het middel in 2017 voor het eerst beschreven. Proxofim zet een moleculaire schakelaar om, waardoor de senescente cellen (oorzaak #5) zichzelf gaan vernietigen.

De Keizer had het middel met zijn onderzoeksgroep getest op muizen. De oude muizen werden fitter, kregen meer haardgroei en de gezondheid van de nieren verbeterde. Dit was onder meer aanleiding voor de Amerikaan Darren Moore de reden om het middel op zichzelf te proberen. In een artikel in de Volkskrant noemt De Keizer dit “bizar en gevaarlijk” [link onderin].

FOXO4 peptide

De volledige naam voor de werkzame stof is FOXO4-DRI. Dit is ook de naam van de website waarin Darren Moore zijn experimenten beschrijft [link onderin]. Peptides zijn een type eiwitten met een afmeting van enkele tientallen aminozuren. Deze peptide nestelt zich naast het FOXO4 eiwit.

Hierdoor denkt de cel dat ze oud en versleten is. Hierdoor treedt autofagie in werking. Een ander voordeel is dat de peptide stamcellen in de buurt stimuleert om de versleten cel te vervangen voor een nieuw exemplaar.

4 Protandim Nrf2

Protandim Nrf2 is sinds juni 2016 in Nederland verkrijgbaar. Het product wordt via netwerkmarketing verkocht door LifeVantage. De fabrikant claimt dat de 5 plantaardige ingrediënten, waaronder kurkuma en zwarte peper, helpen tegen oxidatieve stress én de veroudering vertragen.

In een uitgebreide review schreef onderzoeksdiëtist Rob van Berkel dat de meeste onderzoeken in een laboratorium setting of met proefdieren zijn gedaan [link onderin]. De studies die wél bij mensen zijn gedaan, laten volgens hem teleurstellende resultaten zien.

Eerder heb ik Rob geïnterviewd voor mijn podcast. In het gesprek kwam de werking van pillen en supplementen, onder andere tegen veroudering, aan bod. De podcast staat onderin dit artikel.

Lizz Parish beweert dat ze gentherapie heeft ondergaan om veroudering tegen te gaan. Dit staat hierna bij het deel ‘Middel tegen veroudering’.


Wat zijn naast pillen en supplementen de beste manieren en middelen om veroudering tegen te gaan?

Middel tegen veroudering (5x)

Wat zijn middelen tegen veroudering? Dit zijn de meest verstrekkende methoden om veroudering tegen te gaan en wellicht zelfs terug te draaien?

  1. Senecente cellen verwijderen
  2. Gentherapie
  3. Telomeren
  4. Stamcellen
  5. Elektronische organen

De methoden, middelen en technieken heb ik hieronder beschreven.

1 Senecente cellen verwijderen

Een van de meest spannende ontwikkelingen op dit moment is nanotechnologie [link onderin naar een uitgebreid artikel]. Nanotechnologie betekent dat we hele kleine robots kunnen maken die zich bijvoorbeeld door de bloedbaan verplaatsen.

Deze nanorobots zijn wellicht in staat om senecente cellen op te ruimen en af te voeren. Eve Harold beschrijft in haar boek ‘Beyond Human’ een andere boeiende toepassing [link onderin]. Wellicht kunnen de robots niet alleen afval afvoeren, maar ook een kopie van perfect DNA naar bepaalde plekken brengen.

Durfinvesteerder en visionair Peter Diamandis verwacht (medio 2018) dat we in 2032 nanorobots hebben die ons als mens kunnen helpen om ons immuunsysteem te versterken.

2 Gentherapie

In 2016 kwam Lizz Parrish in het nieuws. Ze was namelijk de eerste persoon die gentherapie heeft ondergaan tegen veroudering. De reden was niet alleen persoonlijk, maar ook professioneel: zij is de CEO van het bedrijf Bioviva [link onderin]. Dit bedrijf richt zich op het ontwikkelen van technologie en therapieën tegen veroudering.

Ze moest de therapie overigens ondergaan in Colombia, aangezien deze behandeling in de Verenigde Staten verboden is. Na afloop claimen Parrish en haar bedrijf Bioviva dat de gentherapie de leeftijd van de telomeren met 20 jaar heeft verjongd. Wat telomeren zijn, lees je in de volgende paragraaf.

3 Telomeren

Wat zijn telomeren? Telomeren zijn kleine stukjes DNA die op het einde van elk chromosoom zitten. Het is een bescherming om het DNA heel te houden. Het probleem met telomeren is dat ze met elke celdeling korter worden. Op een gegeven moment zijn ze ‘op’ waardoor de chromosoom niet meer wordt beschermd.

Een andere functie is dat telomeren het fysieke platformen vormen voor DNA replicatie. Telomeren voorkomen een verlies van eiwit coderende informatie tijdens de replicatie door een niet coderend stukje DNA toe te voegen. Het enzym kan namelijk niet het stuk DNA dupliceren waarop hij zich bevindt.

Om de mate van veroudering te bepalen wordt ook vaak gekeken naar de lengte van de telomeren. Zo kun je bij het bedrijf TeloYears een testkit bestellen om je eigen telomeren leeftijd te analyseren. Zelf heb ik het een testkit besteld. Als ik de resultaten binnen heb, dan zal ik dit artikel updaten.

Naast de eerder genoemde gentherapie (#2), zijn er wellicht nog andere manieren om de telomeren te beschermen of te regenereren. Zo concludeerden onderzoekers van de Harvard Medical School dat het stimuleren van een bepaald enzym kan helpen met de bescherming van de telomeren [link onderin].

Dit is het enzym telomerase. De functie van dit enzym is om de lengte van de telomeren te vergroten. De activiteit van telomera wordt aangeduid als de ‘fontein van de jeugd’ omdat het door het aanvullen van de telomeren zorgt voor een vergroting van de vitaliteit en reproduceerbaarheid van stamcellen.

4 Stamcellen

Als baby en kind heb je veel meer stamcellen dan als volwassene. Wat zijn stamcellen eigenlijk? Het zijn cellen die nog geen functie hebben gekregen in het lichaam. Een stamcel wordt door genetische en epigenetische processen aangezet om zich te vormen tot een gespecialiseerde cel, zoals een hart-, huid- of lever cel [link onderin naar mijn artikelen over genetica en epigenetica].

Niet alleen bij de ontwikkeling van je lichaam spelen stamcellen een belangrijke rol. Als je al volgroeid bent, dan fungeren stamcellen in je lichaam als een ingebouwd reparatiesysteem. Een toepassing tegen veroudering is om een paar stamcellen uit je lichaam te halen, deze in een laboratorium op te kweken en weer in het lichaam in te brengen.

Zo werd eind 2017 bekend dat de eerste testen bij mensen waren gedaan en dat de resultaten positief waren [link onderin]. Overigens was de primaire focus van het onderzoek om aan te tonen dat de behandeling veilig is en niet leidt tot nadelige gevolgen voor de gezondheid van de proefpersonen.

5 Elektronische organen

Zelf heb ik een NFC chip in mijn hand laten implanteren [link onderin]. Nu neemt deze chip geen vitale lichaamsfuncties van mij over, maar dit geldt wel voor mensen met bijvoorbeeld een pacemaker. Het vervangen van biologische organen door elektronische varianten is een methode om veroudering tegen te gaan.

Zo werken wetenschappers nu aan een elektronische lever, een volledig kunstmatig hart (Syncardia) en een pacemaker voor de hersenen die je verouderingsprocessen in het brein tegen kan gaan [link onderin]. Nog een stap verder gaat de visie van sommige transhumanisten dat we ooit volledig digitaal kunnen leven [link onderin naar mijn artikel over transhumanisme].


Toekomst

Hoe snel gaat de ontwikkeling eigenlijk? Ik ben nu 33 jaar. Ga ik het nog meemaken dat al deze technologieën en middelen er zijn, zodat ik substantieel veel ouder word? Een grapje dat vaak rondgaat in de wereld van experts rond veroudering, staat in de strip van XKCD hieronder.

Tot welk jaar moet je leven om hier profijt van te hebben? De eerder genoemde Peter Diamandis verwacht dat we in 2030 de zogenaamde ‘Longevity Escape Velocity’ bereiken. Dit betekent dat als je dan leeft, je met alle technologie in staat bent om veel ouder te worden. De snelheid van technologie om veroudering terug te draaien gaat sneller dan dat je ouder wordt.

De snelheid van technologie om veroudering terug te draaien gaat vanaf 2030 sneller dan dat je ouder wordt.Peter Diamandis

De vraag is dan natuurlijk voor wie dit beschikbaar is. Waarschijnlijk zal het, net als met andere technologieën, eerst alleen beschikbaar zijn voor de rijken en welgestelden. Mogelijk zijn een paar jaar later, zo rond 2036, deze behandelingen beschikbaar voor iedereen. Met deze behandelingen wordt je 30 à 40 jaar ouder dan je anders zou worden.

Strip van XKCD. Het gaat vooral om de linker afbeelding, een angst die bij sommige wetenschappers leeft die zich bezig houden met anti-aging.

Impact

Naast de haalbaarheid, gaat het natuurlijk om wenselijkheid. Zoals futuroloog (en één van mijn voorbeelden) Gerd Leonard zegt: “Straks is niet meer de vraag of we het kunnen. De vraag is dan of we het willen, voor wie en wanneer.” Als een heleboel mensen veel ouder gaan worden, dan kan dat ook negatieve gevolgen hebben.

  1. Overbevolking
  2. Omgekeerde bevolkingspiramide
  3. Risicoloze samenleving
  4. Familiebanden

#1 Volgens sommige wetenschappers putten we met de huidige hoeveelheid mensen als de aarde uit. Wat als er veel minder natuurlijk verloop is? Met andere woorden: wat als we wel kinderen blijven krijgen, maar dat het veel langer duurt voordat we overlijden?

In de documentaire Tegenlicht reageert Aubrey de Grey laconiek. “We vergeten dat de wetenschap en technologie zich in andere domeinen ook ontzettend snel ontwikkelt.” Wat mij betreft is dit een te egocentrisch beeld. Aan de andere kant kunnen we straks wellicht deze technieken ook gebruiken om beschermde diersoorten te helpen die het moeilijk hebben.

In mijn interview voor de podcast met Kris Verburgh zegt hij dat een groter gevaar onderbevolking is [link onderin]. Hij wijst op demografische ontwikkelingen in onder meer Japan. Als wij significant langer gaan leven, dan worden er waarschijnlijk minder kinderen geboren.

#2 Een ander gevaar zijn de consequenties van een omgekeerde bevolkingspiramide. Onze huidige maatschappij is er op gericht dat jongere generaties zorgen voor ouderen. Niet alleen binnen families, maar ook bijvoorbeeld in de sociale zekerheid.

Is het concept pensioen dan nog wel eens relevant? Pensioenen berekenen momenteel hun premie op basis van verwachtingen en risicoschattingen. Wat als we straks de stap maken waarin we geen 5 jaar ouder worden, maar gelijk 40 of 50 jaar?

Een gerelateerd kritiekpunt is hoe de mogelijkheden worden verdeeld. Is het vertragen of terugdraaien van veroudering straks alleen beschikbaar voor de welgestelden? Volgens Kris Verburgh is dit een normale gang van zaken. ‘Toen in 1940 antibiotica voor het eerst werden gebruikt, was het ook heel duur en zeldzaam. Artsen gingen zelfs zo ver om urine op te vangen om de antibiotica daar weer uit te halen’. Na verloop van tijd werd antibiotica steeds goedkoper. Hij verwacht hetzelfde van technologie rondom anti-aging.

Een deel van de actie in het leven wordt bepaald door eindigheid.Jonathan Weiner

#3 In zijn boek schrijft Jonathan Weiner over de nadelen van het terugdraaien van veroudering:“Een deel van de actie in het leven wordt bepaald door eindigheid.” Dit komt ook terug in een aantal boeken, series en films die zijn gemaakt over onsterfelijkheid. Maakt het ons als mens en daarmee als samenleving ook schuw voor het nemen van risico’s?

Zeker als de enige manier is waarop je mogelijk komt te overlijden, is dat je overreden wordt of dat er ander onfortuinlijke gebeurtenis je overkomt. Misschien is het dan veiliger om de hele dag binnen in je huis te blijven. Of aansluitend op de uitspraak van Weiner; de dood zorgt er ook voor dat je in actie komt om plaatsen te bezoeken en dingen te ondernemen.

#4 In de Netflix serie Altered Carbon ontstaat het probleem dat familierelaties onder druk komen, omdat oudere generaties geen plaats maken voor nieuwe generaties. Eerder schreef Ernst Haeckel hier al over: “Zelfs hechte familiebanden zouden veel problemen opleveren.”

Aan de andere kant is dat ook het perspectief van hoe we nu sociaal en cultureel gewend zijn om te leven. Tim Urban van de blog Waitbutwhy (en één van mijn grote voorbeelden) zegt: “Toen we als mensheid gemiddeld maximaal 20 jaar oud werden, zeiden we waarschijnlijk ook niet dat we ons niet konden voorstellen dat we 4x zo oud zouden worden.”

Conclusie

Kortom, wat moet je nu doen? Als ik Peter Diamandis mag geloven, is het nu belangrijk om minimaal tot 2030 in leven te blijven. Of 2036, als deze technologieën voor iedereen beschikbaar komen.

Wellicht gaan we nog doorbraken zien in hele andere domeinen dan de robots in ons lichaam of de gentherapie die ik hierboven had genoemd. Mogelijk blijkt ook één van de genoemde pillen een bewezen effectieve manier te zijn om veroudering tegen te gaan en terug te draaien.

Wat kun je dan nu doen? In het interview met de Volkskrant beveelt hoogleraar verouderingsgeneeskunde Andrea Maier aan niet te roken, matig te drinken en veel te bewegen. Eigenlijk best wel saai.

Een bewezen methode om veroudering tegen te gaan heeft te maken met de vrije radicalen theorie. Dat is namelijk calorierestrictie. Zelf heb ik om die reden een persoonlijke experiment gedaan door 5 dagen niet te eten [link onderin]. Tja, soms moet je pijn lijden om veroudering tegen te gaan.


Spreker anti-aging

In maart 2018 gaf ik een lezing op Tech Tuesday over anti-aging en onsterfelijkheid. De video opname van deze lezing staat bovenin dit artikel.

Bekijk de presentatie hieronder.

Mijn presentatie over anti-aging


Video anti-aging

Op de Biohacker Summit 2017 in Helsinki had ik een interview met Alexander Fedintsev (Open Longevity) over dit onderwerp. Bekijk de video hieronder.

Interview met Alexander Fedintsev (Open Longevity)

Op de Singularity University the Netherlands Summit 2016 sprak ik met Kris Verburgh over langer leven.

Interview met Kris Verburgh over onder meer langer leven


Meer weten

Wil je meer weten over dit onderwerp? Neem dan contact met me op als je vragen hebt! Ook als je me wil uitnodigen om een lezing of presentatie te geven bij je bedrijf, op je congres, symposium of bijeenkomst.

Kijk trouwens naar mijn lezingen pagina voor een overzicht van waar en waarover ik heb gesproken.

Leeslijst

Eerder schreef ik dit artikel over langer leven:

Dit zijn andere artikelen die ik heb genoemd:

In mijn podcast heb ik het ook regelmatig over dit thema. Je kan deze interviews ook luisteren in je smartphone app via iOS of Android. Vergeet je niet te abonneren op mijn podcast!

Aflevering 60 is met Kris Verburgh over technologieën om veroudering terug te draaien.

Aflevering 44 is met Rob van Berkel over supplementen tegen veroudering.

Op mijn andere blog Project Leven schreef ik dit artikel:

Dit zijn externe links die ik heb gebruikt:

Hoe denk jij hier over? Zou jij 1.000 jaar willen worden? Laat een reactie achter!

2018-07-06T03:22:59+00:00By |1 Comment

One Comment

  1. W.p juli 14, 2018 at 6:09 am - Reply

    Beste Peter Joosten..
    Kent u C60?
    Heeft u onderzoek gedaan naar C60?
    Is het veilig om te gebruiken?
    Met vriendelijke groeten William P Koops

Leave A Comment

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.