Toekomst gezondheidszorg. Wat is de toekomst van de zorg? Wat is toekomstbestendige zorg? Vernieuwing in zorg en welzijn in Nederland, incl. voorbeelden!

Wat is de toekomst van de zorg?

Wat is de toekomst van de zorg? Maken we veel meer gebruik van kunstmatige intelligentie systemen en operatierobots? Gaan patiënten steeds meer dingen zelf doen, van het meten tot diagnosticeren tot ingrijpen? Welke wetenschappelijke doorbraken zijn er in de biomedische en biotechnologie?

In dit verzamelartikel komen deze vragen aan bod, samen met een schets van de mogelijke invloed van de toekomstige zorg op medici, wetenschappers, verplegers, verzorgers, patiënten en cliënten.

Visies toekomst zorg

De opbouw van dit artikel is iets anders dan je gewend bent op de blog. In het eerste halfjaar van 2020 volg ik de cursus Wetenschapsjournalistiek van Stichting SCW [link onderin]. Het leek me leuk om het huiswerk voor deze cursus op te hangen aan de toekomst van de zorg.

Elk artikel belicht een ander thema en/of visie. Je kan hieronder direct doorklikken naar het thema waarin jij geïnteresseerd bent.

Veel leesplezier!

NB. Onder elk artikel staat een klein blokje in het lichtgrijs, net als dit de achtergrondkleur van dit blok. Hierin heb ik de belangrijkste feedback van de docenten van de cursus wetenschapsjournalistiek opgenomen op mijn artikel. De artikelen zelf heb ik, waar mogelijk, zoveel mogelijk aangepast en verbeterd met de suggesties en opmerkingen van de docenten.


Slimme salamanderaders voor de bypass

Met afbreekbare kunststof en menselijke cellen kun je in het laboratorium een nieuw bloedvat kweken. Dat biedt hoop voor hartpatiënten.

‘Of ik de 190 nog wel eens aantik?’ Wouter Jansen Klomp lacht. Vijftien jaar geleden tijdens zijn studie geneeskunde in Groningen roeide hij in een acht op nationaal niveau. Nu houdt hij zich als cardioloog in het Deventer ziekenhuis niet bezig met de maximale hartslag bij inspanning. In de kliniek ziet hij vooral patiënten met een aandoening aan hart en vaten, zoals trombose of na een hartinfarct.

Welke doorbraken zien we in de genezing van vaatziekten in de komende jaren? Zijn er bijvoorbeeld al patiënten in Nederland met synthetische bloedvaten? 

Cadeautje van de natuur

De huidige methode om een bypass aan te leggen werkt goed, maar kent ook nadelen. Jansen Klomp: ‘Het liefst gebruiken we medicatie en eventueel een dotterbehandeling om bloedvaten rondom het hart te verruimen.’ Op die manier stroomt het bloed weer goed door, maar in sommige gevallen is een bypass nodig.

Bij een bypass wordt een omleiding gemaakt langs een vernauwd bloedvat. Dit is een ingrijpende operatie waarbij de chirurg het borstbeen van de patiënt open zaagt, een openhartoperatie. Chirurgen kunnen twee wegen inslaan, die van de artera subclavia en bloedvaten uit het eigen lichaam.

Het eerste type vat is makkelijk. ‘De arteria subclavia loopt onder het sleutelbeen naar de armen. Dit is een cadeautje van de natuur. Dit vat kunnen we goed gebruiken en eigenlijk heeft het zelden aderverkalking.’ Het tweede type bloedvat is een ader uit het been of de arm. ‘Zo’n ader wordt er dan helemaal uitgehaald. Dat is inclusief de zijtakjes die we dan dicht moeten maken.’

Toch zitten er twee nadelen aan deze bloedvaten uit het eigen lichaam. Het eerste is dat de vervangende bloedvaten sneller dicht gaan zitten. Een tweede nadeel is dat als een zijtakje niet goed afgesloten is, dat kan lekken. Zo ontstaan inwendige bloedingen. 

Synthetisch vat

Slimme biomaterialen zijn wellicht de oplossing. In 2019 publiceerden wetenschappers van het Duke University Medical Center en het bedrijf Humacyte (Verenigde Staten) een studie waarin bij een patiënt met een nieraandoening een synthetisch bloedvat is ingebracht.  

In Nederland doet het Dankerslab, aan de TU Eindhoven, onderzoek naar het gebruik van slimme biomaterialen in de regeneratieve geneeskunde. Promovendus Dan Jing Wu doet hier onderzoek naar. ‘Als we een vraag van artsen krijgen, dan kijken we wat het probleem op moleculair, het allerkleinste, niveau is. Op basis daarvan bouwen we slimme biomaterialen die met ons lichaam kunnen communiceren.’   

Salamander effect

Wat zijn voordelen van slimme biomaterialen? De onderzoekers bouwen moleculaire eigenschappen in het materiaal, waarmee het opdrachten kan meegeven aan omliggende cellen. Zo kan het materiaal bijvoorbeeld cellen aansporen om bepaalde eiwitten af te geven of kan het zichzelf geleidelijk oplossen. 

Dat is het belangrijkste verschil met implantaten, zoals de kunststofbuizen die nu worden gebruikt om een deel van de aorta te vervangen. Zo geeft onderzoeker Levitt van de Emory University School of Medicine (Verenigde Staten) aan dat plastic bloedvaten vatbaar zijn voor vernauwingen en verstoppingen. 

‘Implantaten moet je op den duur vervangen’ aldus Wu. ‘Wij kijken stiekem alweer een stapje verder.’ De materialen die zij in het Dankerslab gebruiken kunnen het lichaam helpen te herstellen en zijn biocompatibel. ‘Dit is net als het salamander-effect. Een staart van een salamander kan opnieuw aangroeien. Met slimme materialen kunnen we weefsels in het lichaam ondersteunen om zichzelf te repareren en over de tijd af te breken.’

Een andere term voor het werken met slimme programmeerbare biomaterialen is regeneratieve geneeskunde, waarbij het lichaam tijdelijk wordt ondersteund. Jansen Klomp ziet dit type synthetische bloedvaten wel zitten. ‘Conceptueel is het heel logisch. Dit heeft veel potentie.’ 

De petrischaal uit

Toch duurt het nog wel even voordat chirurgen in Nederland synthetische bloedvaten plaatsen bij patiënten die een bypassoperatie ondergaan. Volgens Jansen Klomp duurt het lang voordat een innovatief idee in de kliniek wordt toegepast. Niet zonder reden. ‘Voordat je een synthetisch vat bij patiënten inbrengt, wil je zeker weten dat het veilig is en dat het werkt. Niet alleen als cardioloog, maar ook als patiënt.’ 

Wu beaamt dit. ‘In het laboratorium proberen we alle situaties zoveel mogelijk te simuleren. Maar dan nog steeds zijn er zoveel factoren in het menselijk lichaam die invloed kunnen hebben op de werking van het materiaal.’ Toch hebben de synthetische bloedvaten uit Eindhoven het petrischaaltje al verlaten. Samen met de faculteit Diergeneeskunde in Utrecht worden de eerste experimenten bij dieren gedaan. 

Als de potentie die Wu en haar collega’s zien wordt waargemaakt, dan is de vraag waar deze ontwikkeling stopt. Misschien kan Jansen Klomp dan met geüpgradede synthetische bloedvaten makkelijk weer 190 hartslagen per minuut halen in de roeiboot.

Februari 2020. De belangrijkste feedback op dit artikel ik de werking van synthetische bloedvaten beter moet uitleggen en concreter moet maken. Hoe worden synthetische vatten gemaakt? Hoe bouwen wetenschapper moleculaire eigenschappen in een materiaal? Hoe is de behandeling van de eerste patiënt verlopen? Positief vonden ze mijn schrijfstijl, bijvoorbeeld doordat de deskundigen op elkaar reageren. Dat maakt de tekst levendig en de tekst vlot.


Spreker toekomst zorg

Regelmatig geef ik lezingen en presentaties over de toekomst van de gezondheidszorg en zorginnovatie. Lees meer over mijn toekomst van de zorg lezingen!

Mijn lezing bij het jaarlijkse congres voor mondhygiënisten

Leeslijst

Eerder schreef ik deze artikelen over dit onderwerp:

Dit zijn externe links die ik heb gebruikt:

  • Cursus wetenschapsjournalistiek

Dit zijn de links uit het stuk ‘Slimme salamander-aders voor de bypass’

Hoe denk jij hierover? Laat een reactie achter!