Bekend van BNNVARA, RTL 5, NPO Radio 1, BNR Nieuwsradio, 3FM, Tegenlicht, De Correspondent en meer: In de media | Telefoon: 06-53555875

Supermens. Methoden (5x), Impact & toekomst

Supermens. Hoe kun je een Supermens worden. Wat is de betekenis van de Maakbare Mens. Wat zijn de grenzen aan de Superhuman? Wat is de ethiek en filosofie van deze ontwikkeling? Wat zijn de 5 methoden, zoals embryoselectie en designerbaby’s. Hoe beïnvloedt dit onze toekomst? Wat is de impact van deze ontwikkeling?

Supermens betekenis

Wat is de betekenis van de supermens? De supermens (of in het Engels: Superhuman) wordt niet alleen gevormd door de biologie. Door allerlei ingrepen te doen, is de mens straks in staat om zichzelf te wijzigen, te veranderen en te verbeteren. Kortom, om zichzelf te maken en aan zichzelf te sleutelen.

Wat zou je willen als je maakbaar zou zijn? Misschien kies je voor meer intelligentie. Of wil je langer leven [link onderin]. Mogelijk wil jij je karakter aanpassen, bijvoorbeeld omdat jij er van baalt dat je zo introvert bent? Tenminste, dat heb ik soms nog wel eens.  Misschien wil jij je fysieke of sportieve prestaties verbeteren.

Met nieuwe technologie zoals gentherapie, het toevoegen van elektronica aan je lichaam en doorbraken in medisch en farmaceutisch onderzoek.

Mindmap met een samenvatting van welke concepten ik belangrijk vind en hoe ze met elkaar samenhangen.

Supermens spreker

Op de Elevate Talks van het Breda Photo Festival gaf ik in oktober 2018 een lezing met de titel Superhuman Society. Bekijk de video hieronder.

Mijn lezing over de Superhuman Society

Op de Biohacker Summit 2018 in Stockholm gaf ik een lezing over dit onderwerp. De presentatie staat verderop in dit artikel. Bekijk de video hieronder.

Mijn lezing over het tijdperk van de supermens

Supermens worden (5x)

Het kun je een supermens worden? Dat we überhaupt deze vraag kunnen stellen, komt door ontwikkelingen in wetenschap en technologie. Dit hangt nauw samen met het transhumanisme en posthumanisme [link onderin]. De kern van deze stroming is dat de mens de evolutie in eigen hand heeft genomen en nu in staat is om de menselijke natuur te veranderen.

Een samenleving die bestaat uit mensen die zijn geüpgraded is de utopie van aanhangers van het transhumanisme. Deze groepering vindt dat we de mensheid moeten verbeteren, zowel machinaal, medisch, genetisch als farmaceutisch.

Wat betekent dat dan?

#1 Machinaal. Dit betekent dat we onderdelen van het lichaam gaan vervangen door elektronica. Denk aan een digitaal oog of een mechanische benen, waarmee we hoger kunnen springen of harder kunnen rennen. Zelf noem ik dit Human Augmentation.

#2 Medisch. Dit betekent dat we steeds meer weten over het ontstaan en genezen van bepaalde ziektebeelden. Belangrijke ontwikkelingen hierin zijn onder meer nanotechnologie en kunstmatige intelligentie [links onderin].

#3 Genetisch. Het DNA is de bouwsteen van het leven. Met gentherapie zijn we nu al in staat om dodelijke ziektes te genezen die zijn te herleiden tot een enkele gen. In de toekomst gaan we de analyse van genen en het bewerken van genen mogelijk gebruiken om onszelf te verbeteren.

#4 Farmaceutisch. In lijn met de vorige methoden (medisch en genetisch), weten farmaceutische bedrijven steeds meer over de werkzaamheid van medicijnen en supplementen. Naast gepersonaliseerde medicijnen, gaan we pillen ook gebruiken om onszelf een upgrade te geven. Een bekend voorbeeld zijn supplementen voor je gezondheid, of nootropics – dit zijn pillen om je cognitieve vermogens te stimuleren.

Naast deze 4 methoden, kun je ook voor de geboorte al de maakbare mens creëren door middel van embryoselectie of designerbaby’s. Deze methode (#5) heb ik verderop in dit artikel uitgewerkt.

In februari 2018 sprak ik op de Health Business Week van de Erasmus Universiteit in Rotterdam op de conferentie Supermens. Een video van mijn presentatie staat onderin.

Maakbaarheid van de mensen grenzen

Wat zijn de grenzen aan de maakbaarheid van de mens? Futuroloog Gerd Leonard doet daar een aantal voorstellen toe, al richt hij zich op de ontwikkeling van een heel scala aan technologieën. Neem ‘brain computer interfacing’. Serie-ondernemer Peter Diamandis voorspelt dat het in 2034 mogelijk is om het menselijk brein te koppelen aan het internet [link onderin naar mijn artikel over Neurotechnologie waarin ik dit verder uitleg].

In 2034 kunnen we ons brein direct koppelen aan het internetPeter Diamandis

Naast het ingrijpen is onze hersenen is genetische manipulatie een andere grote factor die van invloed is op de maakbaarheid van de mens. Enerzijds biedt het de mogelijkheid om met gentherapie een aantal nare ziektes te genezen, zoals de ziekte van Huntington. Door wijzigingen in de kiemcellen kunnen we zelfs de verdere verspreiding van deze genetische aandoeningen stoppen.

De vraag blijft: waar ligt de grens? Wie bepaalt dat? Mogen we technologie alleen gebruiken om zieke mensen beter te maken? Wat is dan de definitie van een ziekte en wat verstaan we onder gezondheid?

Het is en blijft een complex vraagstuk. Om die reden houd ik me de laatste tijd steeds meer bezig met technologie filosofie en bio-ethiek [link onderin].

Designer baby’s

Wat als we niet zelf een supermens willen zijn, maar wel supermensen willen maken? Een term die vaak in moderne media terugkomt zijn de ‘designer baby’s‘. Dat wil zeggen dat je als ouders de beste embryo kan selecteren om uit te laten groeien tot een baby.

In wezen gebeurt dit nu al met de vruchtwaterpunctie. Met deze test wordt onderzocht of de baby een chromosoomafwijking heeft, zoals de ziekte van Down. In de Verenigde Staten gaan ze al verder. Daar biedt het bedrijf Counsyl een uitgebreide prenatale test aan met onder meer ook mutaties op het BRCA1 en BRCA2 gen [link onderin]. Een mutatie op één van deze genen is gerelateerd aan een verhoogde kans op het ontwikkelen van borstkanker.

Boek Make way for the Superhumans [link onderin]. Dit boek heeft mijn denken over dit onderwerp verder gevormd.

Supermensen maken

Wat als we als mensheid een stap verder gaan? We gaan niet alleen bepaalde ziektes uitsluiten, maar nog specifieker selecteren op wenselijke kenmerken. Denk aan het geslacht van je kind, fysieke vaardigheden zoals lengte en aanleg voor overgewicht, en cognitieve kenmerken zoals intelligentie en geheugen.

Dan krijg je misschien een scenario zoals in de science-fiction film Gattaca. Daar zijn de ‘valids’ geboren met de beste genen. Zij hebben daarmee de beste banen en de hoogste kwaliteit van leven. Er is een groot gat met de ‘invalids’. Deze zijn op een natuurlijke manier geboren. Zij zijn gedoemd tot inferioriteit en armoede.

In onze huidige maatschappij heerst er al sociale en economische ongelijkheid. Wat als alleen de welgestelden straks in staat zijn om genetische selectie en bewerking uit te voeren op hun embryo’s? Dan wordt die ongelijkheid alleen nog maar groter.

Ethiek en filosofie

Volgens futuroloog Gerd Leonard betreden we als mensheid nu een fase waarin ethiek en filosofie steeds belangrijker wordt. Als technologie ons in staat stelt om de sleutelen aan de mens, is dat dan ook iets wat we sowieso moeten doen?

Zelf vond ik de documentaireserie de de Volmaakte Mens boeiend. Daarin sprak presentator Bas Heijne onder meer met politiek filosoof Michael Sandel. Die noemt de meest recente doorbraken “veelbelovend en levensgevaarlijk”. Hij waarschuwt voor een wereld waarin alleen nog maar plek is voor supermensen.

Is dat een wereld waarin we willen leven? Of is het onomkeerbaar en doen we onszelf tekort als we niét van al deze mogelijkheden gebruik willen maken? Het is immers eigen aan de mens om zichzelf altijd te willen verbeteren en ontwikkelen.

Bestaat er iets gevaarlijkers dan ontevreden, onverantwoordelijke goden die niet weten wat ze willen?Yuval Noah Harari

De drijfveren van technologie en innovatie zijn niet helemaal objectief. In zijn boek Sapiens schrijft Yuval Noah Harari dat wetenschap zich altijd ontwikkelt in een dynamiek met economie, cultuur, macht en religie.  Wat dat betreft is de huidige obsessie met militaire technologie, zoals DARPA in de Verenigde Staten, enigszins verontrustend [link onderin].

De kern in ons streven om onszelf een upgrade te geven, is dat we weten waarom we het doen en wat de gevolgen daarvan zijn. Nu hebben we daar eigenlijk nog helemaal geen idee van. In zijn boek waarschuwt Harari dan ook: ‘Bestaat er iets gevaarlijkers dan ontevreden, onverantwoordelijke goden die niet weten wat ze willen?’

Gelijke kansen

In magazine Skepter is Piet Borst niet overtuigd: “De maakbare mens is niet alleen biologisch onzin, maar ook politiek contraproductief, omdat beleidsmakers blijven steken bij gelijke kansen voor iedereen en geen oog hebben voor de grote verschillen in startkapitaal.”

Met startkapitaal doelt hij op de genen die iemand erft en de omgeving waarin je vervolgens opgroeit. Het risico met de supermens is dat deze kansen nog ongelijker gaan worden: deze mogelijkheden om jezelf te verbeteren zijn dan alleen voor welgestelden. Dus als je al goede genen hebt en in een goede omgeving leeft, dan kun jij jezelf nog een extra upgrade geven. 

Waarom zou ik mezelf geen vleugels of een staart mogen geven?Josiah Zayner

Wat zijn gekke upgrades? In een Tegenlicht documentaire komt Josiah Zayner aan het woord [link onderin]. Josiah is oprichter en eigenaar van de biohacking startup The Odin. De aflevering gaat over genetische modificatie met CRISPR/cas9. “Deze technologie moet voor iedereen toegankelijk zijn. Niet alleen voor de gezondheidszorg. Waarom mag ik zelf niet kiezen hoe ik mezelf wil veranderen, net als met een piercing of tattoo? Waarom mag ik mezelf geen vleugels of staart geven?”

Op de Biohacker Summit 2018 in Stockholm gaf ik een lezing over dit onderwerp. De presentatie staat onderin dit artikel.

Verantwoordelijkheid

Wie is verantwoordelijk voor de keuze of technologie wel of niet wordt toegepast? Is dat een keuze van een persoon, van een overheid, van een arts of van iemand anders? Marli Huijer is arts en filosoof. In een interview met de Volkskrant reageert ze pessimistisch. “Een overheid heeft geen zeggenschap meer. […] Bedrijven zullen nieuwe technologieën stimuleren, omdat zij daar veel geld mee kunnen verdienen.”

Geld is uiteindelijk de grote motorMarli Huijer

Volgens haar speelt dit nu al rond mensen die hun eigen gezondheid of leefstijl meten met apps en gadgets. “Uiteindelijk is geld altijd de grote motor. Economische krachten bepalen wat er dan al niet wordt aangeboden. Er is te weinig maatschappelijke en politieke tegenkracht“.

Ikzelf begrijp haar punt wel, maar ben niet zo pessimistisch. Dit komt omdat we in het verleden al eerder te maken hebben gehad met onverwachte en versnelde technologische vooruitgang. Sommige van die innovatie komt juist door commerciële partijen, zoals Tesla de markt voor auto’s heeft opgeschud.

Wel ben ik het met haar eens dat het belangrijk is om maatschappelijke tegenkracht te organiseren. De reden hiervoor is dat het soms niet duidelijk is wat de impact van technologie is. Niemand weet dat, eerder schreef ik daar uitgebreid over in een artikel over technologie ethiek [link onderin].

Toekomst

In het begin van het boek ‘Make way for the superhumans’ noemt Michael Bess de ‘Jetson fallacy’. Hij doelt hierbij op de tekenfilmserie ‘The Jetsons’. Deze serie is gemaakt in 1967 en speelt zich af in 2067. Eigenlijk is alles veranderd: vliegende auto’s, voedsel uit printers en overal robots.

Het enige dat niet is veranderd, is de mens zelf. Het is net of de mens in 2067 hetzelfde is als in 1967. Niet alleen fysiek, maar ook cognitief, emotioneel en cultureel. De vader is nog steeds klunzig en gaat onhandig om met zijn familie. De moeder is nog steeds verantwoordelijk voor het huishouden.

Technologie gaat ons menszijn veranderenMicheal Bess

Dat is ergens ook wel begrijpelijk. Wij als mensen verwachten niet dat we erg gaan veranderen. Maar de technologische ontwikkelingen die ik aan het begin van dit artikel beschreef gaan juist ook gigantisch ingrijpen op ons als mens. Technologie gaat ons menszijn veranderen.

Een versterkende visie is die van Yuval Noah Harari in zijn boek ‘Homo Deus’ [link onderin]. In de toekomst is er een verschil tussen de natuurlijke mensen en de supermensen. Dit zorgt voor maatschappelijke spanningen en onrust. Wat als je niet het geld hebt om jezelf een upgrade te geven? Wat als je dat niet wil?

Als je nu kiest om geen smartphone te gebruiken, dan heb je relatief gezien een achterstand op de rest van de samenleving (die dat wel gebruikt). Dit is een miniem verschil als je het vergelijkt met upgrades in de toekomst: wat als je ineens significant slimmer, sterker en gezonder kan worden?

Conclusie

De grootste fout die je nu kan maken is dat je denkt dat we als mens niet gaan veranderen door de stortvloed aan onvermijdbare technologische ontwikkelingen in het domein van de elektronica, geneeskunde, genetica en farmacie. Al die trends zullen ons op de één of andere manier wijzigen. Zowel fysiek, cognitief als ook emotioneel en sociaal.

Als dat al niet in ons leven speelt, dan zal het zeker komen in het leven van volgende generaties. Zelf heb ik geen idee hoe dat er dan gaat uit zien. Leven onze kinderen (heb ik zelf overigens op dit moment nog niet) en kleinkinderen straks in een wereld zoals in het boek ‘Brave New World’? In dit boek zijn alle mensen genetisch en farmaceutisch afgesteld en ingericht om op een controleerbare en beheersbare manier te leven.

Maakt dat het menszijn niet erg saai? Of de andere kant op: maken supermensen het leven niet spannend? Omdat ze hun ongelimiteerde cognitieve vermogens, hun onbeperkte fysieke kracht en hun ultieme gezondheid ten volle kunnen inzetten?

Wat zou jij kiezen? Of: hebben we überhaupt nog een keuze?


Video

Op de Biohacker Summit 2018 in Stockholm gaf ik een lezing over dit thema. De Fin Jaakko Halmetoja had een vergelijkbare insteek. Daarom heb ik hem geïnterviewd. Bekijk het interview hieronder.

Interview met Jaakko Halmetoja 

Podcast Bionic Man (BNR Nieuwsradio)

In 2018 werkte ik mee aan een podcast reeks van 10 afleveringen van het Financieel Dagblad en BNR Nieuwsradio over de mens van de toekomst. Ontstaat er straks een supermens of übermens?

Onder leiding van journalist Robin Rotmans ging ik samen met professor Peter-Paul Verbeek van de Universiteit van Twente in gesprek over de impact van technologie op de mens.

Podcast reeks voor het Financieel Dagblad en BNR Nieuwsradio over de mens van de toekomst: Bionic Man


Spreker Supermens

In mei 2018 gaf ik een lezing op de Biohacker Summit in Stockholm (Zweden) over dit thema.

Bekijk de presentatie hieronder.

Presentatie ‘The coming era of superhumans’ die ik gaf op de Biohacker Summit in Stockholm.

Referentie

In februari 2018 sprak ik op een conferentie in Tilburg over dit thema. Na afloop ontving ik deze aanbeveling van de organisatie van conferentie ‘Supermensch, de maakbare evolutie’ op de Fontys Hogeschool in Tilburg.

“Peter was een van de sprekers op de Conferentie “Supermensch, de maakbare evolutie”.  Wij als 3e jaars studenten Art, Communication and Design van de Fontys hogeschool voor de Kunsten, zijn in de huid van de experts gekropen en hebben een conferentie over Gene-editing georganiseerd.

Hij heeft het onderwerp van een hoop verschillende kanten weten uit te lichten en verduidelijken. Het was een erg leerzame en prettige presentatie wat ook bleek uit de feedback van het publiek. We hopen nog veel van Peter te horen!”

Lonneke Frenken, organisatie Conferentie Supermensch, de maakbare evolutie (Tilburg)

Meer weten?

Wil je meer weten over dit onderwerp? Neem dan contact met me op als je vragen hebt! Ook als je me wil uitnodigen om een lezing of presentatie te geven bij je bedrijf, op je congres, symposium of bijeenkomst.

Kijk trouwens naar mijn lezingen pagina voor een overzicht van waar en waarover ik heb gesproken.


Leeslijst

Eerder schreef ik deze artikelen over dit onderwerp:

Dit zijn andere onderwerpen die ik heb genoemd:

Deze podcasts heb ik gemaakt over dit onderwerp. Je kan je ook abonneren via iOS (iPhone), Android of Youtube en via een podcast app naar deze afleveringen luisteren.

Aflevering 65 gaat over human enhancement:

Aflevering 69 was met professor Michael Bess, auteur van het boek Make Way for the Superhumans. 

Op mijn blog Project Leven schreef ik deze artikelen:

Dit zijn externe links die ik heb gebruikt:


Hoe denk jij hier over? Laat een reactie achter!

2018-12-14T09:35:39+00:00By |0 Comments

Leave A Comment

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.