Bekend van BNNVARA, RTL 5, BNR Nieuwsradio, Tegenlicht, De Correspondent en meer: In de media | Telefoon: 030-8906506

Wat is quantified self? Definitie, voordelen & kansen (8x)!

Wat is quantified self? Hoe zit het met quantified self in Nederland? Wat zijn de voor- en nadelen? Wat zijn varianten zoals lifelogging en lifestreaming?

In dit artikel alles wat je wil weten over quantified self, inclusief een conceptueel model, de voor- en nadelen en varianten zoals lifelogging en lifestreaming.

Betekenis quantified self

Wat is de betekenis van quantified self? Het is een beweging om technologie te laten integreren op aspecten van het dagelijks leven, in termen van inputs. Het gaat om het in kaart brengen van informatie over jezelf. Met deze informatie kun je patronen herkennen. Die patronen kun je vervolgens gebruiken om gezonder, slimmer, fitter en gelukkiger te worden.

Dit is het doel van Quantified Self, de wereldwijde beweging (met hoofdletters). Deze is opgericht door Wired redacteuren Gary Wolf en Kevin Kelly in 2008. Het gaat ook om het delen van deze kennis, zodat je van elkaar kan leren.Het mooie van deze beweging is dus dat het niet alleen gaat om kennis om jezelf beter te laten functioneren. In Amsterdam en Groningen zijn regelmatig Quantified Self Meetups en wereldwijd zijn er 1 a 2 keer per jaar conferenties.

Quantified self Nederland

In Nederland heb je het Quantified Self Institute aan de Hanzehogeschool in Groningen. Dit instituut houdt zich bezig met de toepasbaarheid van quantified self voor de wetenschap, zoals ‘healthy aging’, een onderzoek van het Universitair Medisch Centrum in Groningen.

Daarnaast kun je aan de Wageningen Universiteit een minor volgen. Dit is een multidisciplinaire minor die zich richt op ontwikkelingen in informatietechnologie en communicatiewetenschappen.

De opleiding is gericht op studenten voedingswetenschappen, biologie, communicatiewetenschappen en gezondheidsmanagement. Je leert over de impact, risico’s en kansen van de quantified self trends en ontwikkelingen. Voor meer informatie over de Minor: klik hier.

Quantified self model

Quantified self helpt met het monitoren van je lichaam en gedrag. Zelf maak ik het onderscheid tussen de aanpak en de impact van quantified self. Hoe de categorieën en de elementen daarbinnen met elkaar samenhangen, dat staat in dit model.

Model quantified self

Aanpak

Onder Aanpak gaat het om de praktische kant. Wat kun je doen als je wil starten met quantified self? Dit gaat over:

  1. activity tracker (wearables)
  2. apps
  3. tools
  4. methode

De onderdelen staan hieronder verder uitgewerkt.

#1 Activity trackers (of wearables). Dit zijn apparaten die je op of rond je lichaam kan dragen. De meest bekende voorbeelden zijn de intelligente stappentellers. Deze draag je om je pols en ze meten diverse dingen. Niet alleen hoeveel stappen je zet per dag, maar ook hoeveel calorieën je verbrandt en hoe goed je slaapt.

#2 Apps. Apps zijn programma’s op de smartphone. Er zijn tal van quantified self apps beschikbaar die je kan gebruiken om dingen in je leven te meten. Dit begon voor mij met het meten en monitoren van mijn trainingen met apps als Runkeeper en Strava.

Tegenwoordig kun je bijna alles bijhouden met je smartphone. Soms doet de telefoon dat zelf met de sensoren die het zelf heeft. Soms moet je als gebruiker dingen invoeren, bijvoorbeeld wat je stemming op een bepaald moment is of welke film je net hebt gezien (en wat je oordeel daarover was).

#3 Tools. Een derde manier om te meten en monitoren is met behulp van tools. Hiermee bedoel ik een derde categorie naast de ‘wearables’ (punt 1) en apps (punt 2).

Zelf heb ik bijvoorbeeld een slimme slaapsensor die mijn slaap meet. Of een weegschaal die is aangesloten op het internet en die ook de luchtvochtigheid en temperatuur in de slaapkamer kan meten.

[pullquote type=”center”] 3 voorwaarden van een goede tool, app of wearable.[/pullquote]

Het belangrijkste van een goede quantified self tool? Voor mij zijn dat drie dingen. 1. Geen gedoe. Het moet makkelijk te gebruiken zijn. 2. Interconnectiviteit met andere programma’s. Dus je moet je data makkelijk kunnen delen. 3. Als gebruiker moet je zelf je privacy niveau kunnen instellen.

#4 Methode. Ik gebruik quantified self om mezelf te meten en te monitoren. Dat geldt op allerlei niveau’s en gebieden. Op vier niveaus kun je quantified self toepassen.

  1. Input: wat heb ik gegeten of gedronken?
  2. Fysiek: gewicht, hartslag, bloeddruk, cholesterol en andere indicatoren.
  3. Mentaal: mate van geluk, tevredenheid, beoordeling van de nachtrust, etc.
  4. Prestaties: aantal kilometers hardgelopen, aantal verbrande calorieën, etc.

Je kan alles in je leven meten en monitoren, naast je gezondheid. Dit zijn een aantal voorbeelden van aspecten van je leven die je kan bijhouden.

  • Energie. Hoeveel gas, water en elektra gebruik je per dag? Hoeveel benzine of diesel verbruik ik per week? Hoeveel brandstof verbruik ik gemiddeld per kilometer?
  • Stemming. Hoe voel ik me gedurende de dag? Naar welke muziek luister ik op welke momenten in de week?
  • Productiviteit. Hoeveel tijd denk ik te besteden aan een taak/project en hoeveel tijd heb ik er daadwerkelijk aan besteed? Hoeveel e-mails verstuur ik per dag?
  • Creativiteit. Wanneer heb ik de meest originele ideeën? Op welke manier kan ik creatieve oplossingen verzinnen?
  • Reizen. Hoeveel kilometer leg ik per dag af op de voet, op de fiets, met de auto en met het openbaar vervoer? Hoeveel dagen van mijn leven ben ik in het buitenland geweest?
  • Sport. Wat is mijn hartslag tijdens het hardlopen? Hoeveel gewicht kan ik bankdrukken? Hoe lang duurt het voor ik herstel van een intensieve work-out?

Mijn methode om mezelf te meten en monitoren verschilt per situatie. Het gaat mij er meestal om welk gedrag ik wil beïnvloeden (zie punt 5) of naar welk onderdeel van mijn leven ik nieuwsgierig ben. Soms is dat meer op sport gericht, op andere momenten meer op mijn gezondheid of productiviteit.

Impact

Onder Impact vallen: gedrag, innovatie en big data, gezondheidszorg en maatschappij.

#5 Gedrag. Persoonlijke data op zichzelf is niet interessant. Ik vind quantified self vooral boeiend als het gaat om mijn eigen gedrag.

Dat wordt ook wel de ‘feedback loop’ genoemd. In quantified self staan drie vragen centraal wanneer mensen vertellen over wat ze van hun leven ‘tracken’. Niet het verzamelen van data, maar de interpretatie en het gebruik is interessant.

Wat kun je er uit kan afleiden en hoe je daarmee je gedrag voor de volgende keer kan aanpassen? Dit zijn de drie vragen die centraal staan:

  • Wat heb ik gedaan?
  • Hoe heb ik dat gedaan?
  • Wat heb ik er van geleerd?

Het gaat om persoonlijke data een kader te geven, dat is quantified. Door een kader kun je de sprong maken van quantified naar meaningful.

Concreet: als ik in mijn persoonlijke data zie dat ik productiever ben als ik naar een bepaalde muzieksoort luister, dan kan ik die afspeellijst op Spotify aan zetten als ik die extra focus nodig heb.

#6 Innovatie en big data. Persoonlijke data kan een enorme aanjager zijn van innovatie. Dit komt door het ‘big data’. De definitie hiervan is een grote berg (ongestructureerde) data waarop je algoritmes kan loslaten en analyses op kan doen.

Als patiënten die aan dezelfde aandoening leiden met elkaar data gaan delen, kan dat leiden tot ontdekkingen die eerder nog niet waren gedaan. Dat is de kracht van de grote getallen.

Een andere term die hiervoor wordt gebruikt is ‘quantified us’. Ik geloof dat ‘quantified us’ de kracht van de massa gaat gebruiken en de gevestigde orde van de gezondheidszorg en andere instituties op de kop gaat zetten.

#7 Gezondheidszorg. De gezondheidszorg is bij uitstek een bedrijfstak die op de kop gezet kan worden door big data van patiënten, zorgaanbieders, zorgverzekeraars en specialisten.

Door de data van individuele gebruikers te combineren kunnen we als massa voor radicale doorbraken zorgen in de gezondheidszorg, zoals sneller ziektes oplossen en sneller diagnoses stellen.

Of naar mijzelf toe. Als ik bij een arts kom, dan worden op dat moment soms nog metingen gedaan. Bijvoorbeeld van mijn bloeddruk of bloedsuiker. Dat is op één moment. Tegenwoordig houd ik zelf dat soort data elke dag bij. Waarom kan ik niet mijn data alvast naar de dokter sturen? Dan zijn de metingen daar helemaal niet meer nodig.

#8 Maatschappij. Niet alleen zorginstellingen kunnen profiteren van quantified self en het combineren van persoonlijke data.

Hoe zit het met commerciële partijen? Van wie is de data die jij verzamelt op je app als je aan het hardlopen bent? Hoe zit het met je privacy?

Een andere maatschappelijke implicatie ligt er voor de overheid. Voor overheden, zoals gemeenten, is het ideaal om te zien hoe mensen door de stad of door het land bewegen. Door dat slim in kaart te brengen en hierin te sturen, kunnen we files en milieuvervuiling verminderen.

Dat brengt andere vragen naar boven. Zijn mensen wel zo volgzaam? Laten we ons leiden door algoritmes? Of doen we dat misschien al?

Foto van quantified self Meetup Netherlands, die ik organiseer


Varianten

Onder quantified self en daarom heen hoor je een heleboel termen. Dit zijn synoniemen en varianten op quantified self.

  1. Self tracking
  2. Lifelogging
  3. Lifestreaming

De termen heb ik hieronder allemaal uitgelegd.

1 Self tracking

‘Self-tracking’ is een synoniem of onderdeel van quantified self. Andere veel gebruikte termen zijn ‘body hacking’ en ‘self quantifying’. Het monitoren van je lichaam kun je op twee manieren doen. De eerste methode is dat je alles zelf bijhoudt. Dit kan met een schrift of dagboek.

Een variant hierop zijn verschillende apps waarin je het kan bijhouden. Bijvoorbeeld Excel, Evernote of een applicatie als Foodzy en MyFitnessPal. Dit zijn apps waarmeeje kan bijhouden wat je eet en drinkt.

Met data of informatie an sich kun je niet zoveel. De toegevoegd waarde van quantified self zit in de verwerking van de data. Na het verwerken van de data in een tabel of overzicht, kun je de data visualiseren. Een grafiek of een staafdiagram kan bepaalde patronen laten zien. De laatste stap is dat je data met elkaar in relatie gaat brengen.

Een praktisch voorbeeld: is er een relatie tussen de hoeveelheid alcohol dat ik drink en de uren die ik slaap per nacht? Of tussen mijn geluksgevoel en welk dieet ik op dat moment volg?

2 Lifelogging

Lifelogging is ook gerelateerd aan quantified self. Lifelogging beschouw ik zelf als een meer kwalitatieve variant van quantified self. Met lifelogging houdt je bijvoorbeeld bij wat je gedurende de dag heb gegeten. Of houdt je bij wie je hebt gezien of gesproken door van iedereen een foto te maken.

Zelf sla ik in Evernote op welke boeken ik heb gelezen en welke films ik heb gezien. Evernote functioneert dan als een extern geheugen.

3 Lifestreaming

Lifestreaming is het bijhouden van je leven zoals een dagboek, met behulp van digitale hulpmiddelen. Wellicht kun je lifestreaming zien als de opvolger van quantified self.

Wat is de definitie van lifestreaming? Eric Freeman en David Gelenter van Yale University beschreven in 1996 deze ontwikkeling. Ze startten met de website Lifestream Projects [link onderin]. Hun doel was om software te ontwikkelen die het voor gebruikers simpel maakt om alles van hun leven vast te leggen.

Het idee van Freeman en Gelenter is dat je hiermee automatisch een digitaal dagboek kan maken. Voor steeds meer onderdelen van je leven gebruik je elektronische tools. Deze tools bewaren ook al je acties die je met die tools doet.

Daarmee kun je die software inzetten voor lifestreaming. Denk aan het vastleggen van al je foto’s, e-mails, voicemails, tv series, websites die je bezoekt, bonnen die je betaalt.

Waarom is lifestreaming de opvolger van quantified self? De invloedrijke technologie ondernemer en blogger Nova Spivack schrijft in een blogartikel dat lifestreaming de opvolger is van quantified self [link onderin]. De term quantified self gaat over het meten van inputs. Interessanter is wat je met deze data kan doen. Wat haal je uit al je lifestream informatie? Welk verhaal kun je vertellen?

De technologie maakt lifestreaming steeds meer ‘mainstream’. Het bijhouden van je lifestream wordt steeds makkelijker door nieuwe gadgets en technologie. Denk aan Google Glass. Wie zijn de pioniers van lifestreaming? Gordon Bell, auteur van Total Recal, houdt al jaren alle data bij in zijn leven. Dit kwam al eens aan bod in een documentaire van Tegenlicht.

Een ontwikkeling zoals Facebook Live of Instagram Live laat zien dat we steeds meer opschuiven naar lifestreaming.


Video quantified self

Voor verschillende kranten, magazines en radioprogramma’s ben ik geïnterviewd over quantified self. Daarnaast organiseer ik als organisator van de Quantified Self Netherlands Meetup regelmatig bijeenkomsten over het onderwerp.

Daarnaast maak ik zelf ook video’s en vlogs over het onderwerp:

In 2017 was ik in Helsinki op de Biohacker Summit. Daar interviewde ik Bob Troia van de website quantifiedbob.com. Ik vroeg hem onder meer naar wat quantified self is, wat het verschil is met biohacking, wat hij heeft bereikt met zijn projecten en wat het vreemdste is dat hij tot nu toe heeft gedaan.

Interview met Bob Troia (quantifiedbob.com)

In 2015 en 2017 was ik op de Quantified Self Europe Conference in Amsterdam. Daar maakte ik deze video. Het geeft wel een goede impressie van wat quantified self is.

Verslag van Quantified Self Europe Conference


Mijn verhaal

Ik was geïrriteerd.

Mijn sporthorloge gaf wel aan hoe hard ik liep, hoeveel kilometer ik had gelopen en wat mijn gemiddelde snelheid was.

Maar mijn hartslag weergeven? Ho maar.

Goed, je kunt denken: “Dan maar lekker lopen op gevoel.”

Niets voor mij. Ik heb een dwangmatige impuls om alles te kwantificeren. Om te sporten is mijn hartslag het ultieme meetinstrument.

Lopen op gevoel is niets voor mij. Wat als ik nu veel harder kan? Of wat als ik over 5 minuten totaal instort, omdat ik nu veel te hard ga? Die gedachten spoken door mijn hoofd op het moment dat mijn hartslagmeter niet werkt.

Ik wil altijd optimaal trainen en presteren.

Timothy Ferriss is ook één van de pioniers van quantified self. In zijn andere boek ‘The Four Hour Body’ las ik hierover, ongeveer in 2012. Toen begon ik steeds meer te volgen van Dave Asprey.

Ik dacht: “Dit is wat ik tof vind!”

Ik ben bezeten om alles wat ik doe vast te leggen, te kwantificeren en vervolgens te verbeteren. Steeds enthousiaster raakte ik over self tracking en biohacking. Mijn belangrijkste vraag is: Hoe kun je optimaal leven?

Ik besloot dat te gaan onderzoeken. Wat betekent dat, optimaal leven? Kan dat met behulp van technologie zoals apps, tools en gadgets. Moet je anders eten, bijvoorbeeld volgens bepaalde diëten? Hoe kun je beter slapen?

Wat als ik nou elke dag een ander onderdeel van mijn leven ga aanpakken? Ik doe persoonlijke experimenten doen om mijn lichaam, geest en leven te optimaliseren.

Alles wat ik nu nog meer doe, zoals het schrijven over training, biohacking, gezondheid, denken, spiritualiteit, reizen, lifehacking en meer? De basis van mijn blog ligt echt bij quantified self.

Overigens heb ik me daarin ook ontwikkeld. Soms ga ik nu hardlopen zonder meetinstrumenten op mijn lijf of in mijn broekzak.

Puur op gevoel. Dat is best fijn.


Meer weten?

Wil je meer weten over dit onderwerp? Neem dan contact met me op als je vragen hebt! Ook als je me wil uitnodigen om een lezing of presentatie te geven bij je bedrijf, op je congres, symposium of bijeenkomst.

Kijk trouwens naar mijn lezingen pagina voor een overzicht van waar en waarover ik heb gesproken. Zo sprak ik bij Hacker Hotel over quantified self.

Referentie na lezing over quantified self

Lees deze artikelen

Wil je nog meer de diepte in over quantified self, self tracking en lifelogging? Hoe je het doet en wat de impact is? Lees dan deze artikelen:

Zoek je een spreker over quantified self?

Dit zijn externe artikelen die ik heb gebruikt

Wat wil je weten over quantified self? Laat een reactie achter!

2017-10-25T19:30:24+00:00 By |0 Comments

Leave A Comment