Bekend van BNNVARA, RTL 5, NPO Radio 1, BNR Nieuwsradio, 3FM, Tegenlicht, De Correspondent en meer: In de media | Telefoon: 06-53555875

Privacy op internet: persoonlijke data, Google & tips

Wat is de betekenis van privacy? Wat is de wetgeving rondom privacy? Hoe zit het met je privacy op internet? Hoe kun jij deze beschermen? Hoe zit het met het eigendom van je persoonlijke data?

In dit artikel alles over privacy op internet.

Privacy betekenis

Wat is de betekenis van privacy? Hans de Zwart (directeur van Bits for Freedom) kan dat goed illustreren. Eind 2015 gaf een lezing bij de Universiteit van Utrecht over quantified self en persoonlijke data. Na mij sprak Hans over privacy op internet.

Hij begon zijn presentatie met uit te leggen waarover hij niet zou gaan vertellen. Hans: “Ik ga niet vertellen over het wetsvoorstel voor sleepnet surveillance of dat de politie straks pacemakers mag hacken.” [spoiler alert] Daarbij moest ik direct denken aan het tweede of derde seizoen Homeland [spoiler alert].

Zijn belangrijkste betoog is dat privacy voor vrijheid staat. Hij haalt daarvoor twee voorbeelden aan. Ten eerste de concentratiekampen uit de Tweede Wereldoorlog. Overlevers zeiden dat ze liever even alleen waren dan dat ze behoefte hadden aan eten.

Het andere voorbeeld is de documentaire Superstream Me. Twee mannen werden 18 dagen lang 24 uur per dag gefilmd. [spoiler alert] Ze stopten er na 15 dagen mee, omdat één van de twee paranoïde werd [spoiler alert]. De kern van zijn betoog: privacy is te belangrijk om zomaar alles van jezelf te delen.

Belang privacy

Een boek dat het belang van privacy goed laat zien is ‘Je hebt wél iets te verbergen’ van Maurits Martijn en Dimitri Tokmetzis [link onderin]. Later heb ik Dimitri ook geïnterviewd voor mijn podcast [link onderin].

Privacy wetgeving

Wat is de wetgeving rond privacy? In de wet is je privacy geborgd. Het bekendste is de Wet bescherming Persoonsgegevens (Wbp). Deze wet komt uit 2001 en is een uitwerking van een Europese Wet. De bijnaam van deze wet is dan ook de ‘privacywet‘. In Nederland is de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) bevoegd om deze wet te handhaven.

Naast de Wbp zijn er in andere wetten nog meer regels opgenomen. In de Telecommunicatiewet staan een aantal bepalingen ten aanzien van email en spam. Vanaf mei 2018 zal een Europese privacyverordening van toepassing zijn. Deze is in mei 2016 vastgesteld en heet de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG).

Het lastige aan internet is echter dat het over landsgrenzen gaat. Als jij op de website van Facebook zit, geldt dan de wetgeving van Nederland of de Verenigde Staten? Of sterker nog, wat als jij als Nederlander de website vanuit Berlijn bezoekt?

Privacy internet (4x)

Hoe zit het met je privacy op internet? Een aantal voorbeelden op een rij.

  1. Google
  2. Facebook
  3. Activity trackers
  4. Zorgverzekeraars

Na deze voorbeelden schrijf ik over de toekomst van privacy op internet.

1 Privacy Google

“Wie vertrouw je met je data?” Voor mensen zoals ik die van alles over zichzelf meten en bijhouden een relevante vraag. Mensen willen vooral niet hun gezondheidsdossiers en IP adressen weggeven, zo blijkt uit een onderzoek op Greenbook [link onderin].

Wie vertrouwen we met onze data? Vooral instituten zoals de politie, banken en verzekeraars. Minder vertrouwen hebben we in social media bedrijven. Opvallend genoeg geldt dat niet in die mate voor de privacy bij Google. Dat komt ook door het gebruiksgemak dat je van Google krijgt als jij je data deelt. Of anders gezegd: als jij een deel van je privacy opgeeft.

Hetzelfde geldt voor andere media. Zo spreekt Sander Duivestein over de ‘data challenge’. Mediakanalen zijn volgens hem niet meer eendimensionaal: “Het kanaal kijkt nu naar jou en past content aan op je gedrag.” Hij stelt terecht dat deze ontwikkeling wel wat vraagt van zowel de media als de consument.

Pas jij je als consument willoos aan op wat je op basis van algoritmes voorgeschoteld krijgt?

2 Privacy Facebook

Facebook is eigenaar van Moves. Moeten we ons zorgen gaan maken? Wat gaat Facebook doen met de informatie die Moves over mij heeft? Worden de functionaliteiten van Moves binnenkort geïntegreerd in de apps van Facebook?

Voorlopig in ieder geval wordt de data niet gekoppeld of uitgewisseld en blijft de open API van Moves beschikbaar. Weet Facebook straks waar ik allemaal ben geweest en wat ik op welke plek heb geliked op hun platform? Wat gaan ze daarmee doen?

3 Activity trackers

Hoe zit het met de data van activity tracker en wearables? Yuri van Geest, bekend van de quantified self beweging in Nederland stelt in een artikel op Vrij Nederland onder meer: “Het is een kwestie van tijd voordat ze je een onverantwoorde ouder noemen als je géén sensors gebruikt om de gezondheid van je kind in de gaten te houden.”

Yuri van Geest: In de toekomst is het onverantwoord als jij je kind niet in de gaten houdt met sensoren.

Hij ziet een grote adoptie van wearable technologie toenemen: “Wearables zullen dezelfde weg afleggen als social media.” Het artikel gaat ook in op de tegenstanders, die wijzen op de schijnzekerheid die sensors bieden. Laat staan de ethische aspecten, zo bleken veel ouders geïnteresseerd in de nepwebsite om je kind te laten chippen.

Het Rathenau instituut maakte in 2014 een rapport over intieme technologie. Intieme technologie zoals de Nike Fuelband en apps op je telefoon kunnen goed voor je gezondheid zijn, maar pas op. Wat gebeurt er als zorgverzekeraars deze data gaan gebruiken? Volgens het Rahtenau instituut vraagt nieuwe technologie ook om een breed debat over de consequenties.

4 Privacy zorgverzekeraar

Ik heb bijna overal een account. Fitbit, Jawbone, Nike +, Moves en nog een tiental andere apps en platformen. Wat gaat die bedrijven met mijn data doen? Maar wat is hun verdienmodel? De huidige visie is dat ze op twee manieren geld kunnen verdienen.

  1. Persoonsgericht adverteren
  2. Patroonherkenning

Ten eerste via persoonsgericht adverteren. Via Nike + kunnen ze zien hoe goed ik ben in hardlopen, waar ik vaak hardloop en wellicht over welke ondergrond. Nike kan me op een gegeven moment specifiek benaderen met een aanbod van schoenen die specifiek bij mijn trainingshistorie passen.

Ten tweede het combineren van databronnen om patronen te herkennen. Als ik weinig beweeg volgens mijn sportapp en slecht eet volgens mijn eetapp? Dat is interessante data voor mijn zorgverzekeraar.

Wat als Fitbit mijn data wil aanbieden aan zorgverzekeraars. Misschien is dat een stap te ver, maar wie weet doen ze het al wel op geaggregeerd niveau. Heb ik er dan nog steeds last van? Heb ik überhaupt wel mijn toestemming wel gegeven?

In Nederland gaf 45% van de respondenten in een onderzoek in 2016 aan dat zij bereid zijn om persoonlijke data af te staan in ruil voor premiekorting.


Persoonlijke data

[…]

Het begon heel onschuldig:

In mei 2013 ben ik begonnen met quantified self. Ik hield bij hoe goed ik had geslapen.

In een apart notitieboekje houd ik bij hoe mijn slaap was. Wanneer ben ik gaan slapen en wanneer ben ik opgestaan? Vervolgens heb ik erbij gezet hoe ik mij die ochtend voelde en hoe dit kwam. Vanuit een statistisch perspectief is dit niet de meest valide (de mate waarin ik meet wat ik wil meten) en betrouwbare (de mate waarin de gemeten waarde overeenkomt met de werkelijke waarde) methode.

Het tijdstip dat ik ga slapen is een illustratief voorbeeld.

  • De laatste keer dat ik ’s avonds in mijn bed op de wekker kijk, is niet het moment dat ik echt ga slapen.
  • Laat staan dat ik me dat tijdstip de volgende ochtend goed weet te herinneren. Nog lastiger was het de dagen dat ik me in de middag bedacht dat ik mijn slaap- en ontwaak- tijd nog moest opschrijven.

Een ander project was waarbij ik tijdens een maand in een dagboek dit heb bijgehouden:

  • Hoe was mijn slaap op een schaal van 1-10?
  • Hoeveel en hoelang heb ik gesport?
  • Wat en hoeveel heb ik gegeten?
  • Hoe voelde ik me aan het einde van de dag?

Het is heel globaal, maar het is een begin. Misschien kan ik relaties zien, al kun je op basis van een dagboek natuurlijk niets zeggen over causaliteit. Laat staan dat de betrouwbaarheid en validiteit van deze methode bijzonder laag is.

Nu heb ik het idee dat ik een goede dag heb als ik in ieder geval acht uur heb geslapen. Als ik voldoende, maar zeker niet teveel, heb gegeten. Tot slot voel ik me altijd een stuk beter na het sporten. Mijn hypothese is dat dit allemaal leidt tot een lekker leven.

Zaken als stress, werk, vriendin, vrienden, familie, wereldgebeurtenissen, het weer, de stand van de maan, etc. laat ik allemaal buiten beschouwing. Hoewel dit variabelen zijn die vast ook een invloed hebben op mijn leven, neem ik ze nu nog niet mee in mijn onderzoek.

Wellicht dat ik daar later nog interessante zaken uit kan afleiden.

Een andere constatering is dat ik een heel hoog ambitieniveau had toen ik begon met quantified self. In mijn notitieboekje wilde ik opschrijven wat mijn slaap was, wat ik qua sport had gedaan, wat en hoeveel ik had gegeten en hoe ik me die dag voelde.

Al na een paar dagen begon ik eigenlijk alleen mijn slaap nog op te schrijven. Alles opschrijven blijkt in mijn dagelijkse leven toch lastig te zijn.

Self tracking met pen en papier. Dat kan best. Quantified self is niet alleen voorbehouden aan gadgets die automatisch alles voor je vastleggen. Pen en papier is een prima beginnen om te starten om data over jezelf vast te leggen.

In de maand mei heb ik op papier opgeschreven hoelang ik heb geslapen en wat ik vond van de kwaliteit van de nachtrust. In de maand mei stond ik gemiddeld om 7:21 op en sliep ik 7,8 uur per nacht. In het weekend 8,6 uur.

Best goede scores. Dit zag ik niet terug in de kwaliteit van mijn nachtrust. In de maand mei was dit op een schaal van 1 tot 5 gemiddeld maar een 3.

[…]

Dit was mijn introductie bij mijn lezing over persoonlijke data en privacy bij het symposium bij de Universiteit van Utrecht. Toen deed ik mijn persoonlijke experimenten nog op papier, nu leg ik alles vast in apps, gadgets en online platformen. Wat betekent dat voor mijn privacy?

Hieronder staat mijn presentatie over persoonlijke data. Daaronder staan de internetlinks die ik heb gebruikt.

Ben je benieuwd naar de websites, platformen en gadgets waar ik over heb verteld? Die zie je hier:

http://www.one-tab.com/page/aEGNDWJ_S1atoTmdpYn2Rw


Data bij de NOS

Tom van den Broek, productmanager Digitale Media bij de NOS, vertelde bij het symposium bij de Universiteit van Utrecht over hoe de NOS bezig is met data. Van het verzamelen van data en de analyse tot aanbevelingen. Een voorbeeld van dat eerste is hoe redacteuren geholpen kunnen worden in de enorme stortvloed aan nieuwsitems ze binnenkrijgen. Data kan helpen om bepaalde nieuwsitems uit verschillende bronnen dan al automatisch te clusteren.

Gaat de NOS met zijn aanbevelingen niet heel erg lijken op Netflix? Volgens Tom is dat niet het geval.

#1 Ten eerste zijn de aanbevelingen niet direct traceerbaar naar personen. De tracking en aanbevelingen gebeurt alleen op basis van cookie technologie.

#2 Ten tweede is en blijft de redactie onafhankelijk. De redacteuren zullen geen artikelen gaan schrijven op basis van de algoritmes én als nieuws echt belangrijk is, dan bepaalt de redactie nog steeds dat het artikel ook als zodanig wordt geplaatst in de website en apps van de NOS.


Conclusie

Wat is de toekomst van privacy? Fictie in de vorm van boeken, films en series kan je aan het denken zetten.

Ken je het boek De Cirkel? Dat is van Dave Eggers (zie foto). Een beklemmend en duister beeld als je de huidige technologische ontwikkelingen verder extrapoleert. Hoewel het verhaal zich in de toekomst afspeelt, wordt nergens een jaartal genoemd. Dat maakt het boek sterk, de meeste dingen zijn zelfs vandaag al mogelijk.

De hoofdpersoon Mae Holland slikt een sensor in die een heleboel essentiële lichaamsfuncties meet. Ook moet ze van haar werkgever een armband dragen à la een Fitbit die haar stappen telt, hartslag en stressniveau. Dit fictieboek is een must read voor iedereen die zich bezig houdt met lifelogging, quantified self en nieuwe technologie.

Niet alleen fictie kan je helpen om je ideeën en mening over privacy op het internet te vormen. Ook serieuze onderzoeksinstituten zijn daarmee bezig. Niet alleen het Rathenau Instituut, maar ook het VINT.

Menno van Doorn: Bestaande zintuigen worden verstrekt en nieuwe zintuigen worden zelfs toegevoegd.

Het Verkenningsinstituut Nieuwe Technologie (VINT) publiceerde een onderzoeksnotitie over ‘intieme technologie’. Wat ik zelf leuk vind is dat zij ‘intieme technologie’ breder omschrijven dan alleen dingen die je draagt zoals een activity tracker. Het gaat onder andere ook om ‘surroundables’ en zelfs ‘swallowables’.

Wat ik me daarvan moet voorstellen?

Directeur Menno van Doorn: “Bestaande zintuigen worden verstrekt en nieuwe zintuigen worden zelfs toegevoegd.” Dat is weer een heel nieuw spectrum van toepassingen en gevolgen voor de privacy.


Meer weten?

Wil je meer weten over dit onderwerp? Neem dan contact met me op als je vragen hebt! Ook als je me wil uitnodigen om een lezing of presentatie te geven bij je bedrijf, op je congres, symposium of bijeenkomst.

Kijk trouwens naar mijn lezingen pagina voor een overzicht van waar en waarover ik heb gesproken. Daar staat ook een lijst met referenties.


Leeslijst

Eerder schreef ik deze artikelen over dit onderwerp:

Je kan je abonneren op de Project Leven Show podcast via iOS of Android.

Ga naar aflevering 8 voor mijn interview met Brenno de Winter.

Ga naar aflevering 46 voor mijn interview met Dimitri Tokmetzis

Dit is een transcriptie van het podcast interview met Brenno de Winter. De meest interessante passages heb ik geel gemarkeerd.

Dit zijn boeken die je hierover kunt lezen:

Dit zijn externe links die ik heb gebruikt:


Wat is je mening over privacy op het internet?

2018-07-31T11:23:56+00:00By |0 Comments

Leave A Comment

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.