Bekend van BNNVARA, RTL 5, BNR Nieuwsradio, Tegenlicht, De Correspondent en meer: In de media | Telefoon: 06-53555875

De laatste ontwikkelingen rond persoonlijke data

Quantified self is een ontwikkeling waarbij mensen allerlei aspecten van hun leven meten, zoals slaap, beweging, stress en nog veel meer. Dit kan het schrijven in een dagboek zijn over hoe jij je voelt, je stemming bijhouden in een app of je stappen meten met een stappenteller. Steeds meer mensen doen aan quantified self, waardoor ook steeds meer persoonlijke data ontstaat.

Een groeiend aantal bedrijven en organisaties willen die persoonlijke data gebruiken. Wat doen organisaties met die persoonlijke data? Welke vraagstukken spelen er rond quantified self en persoonlijke data? Wat voor impact heeft dat op het werk van informatieprofessionals en archieven?

Nationaal Archief en quantified self

Voor het Nationaal Archief schreef ik twee artikelen over het belang van deze ontwikkeling voor het archiefwezen in Nederland [links onderin]. De reden hiervoor is dat in november 2017 de co-founder van de wereldwijde Quantified Self beweging, Gary Wolf, de jaarlijkse Ketelaarlezing bij het Nationaal Archief gaat verzorgen.

De basis voor deze twee artikelen waren een aantal interviews met archiefdeskundigen van het Nationaal Archief en met quantified self experts. Dit zijn Paul Brood en Erik Saaman van het Nationaal Archief, Marcel van der Kuil (Running 2020), Martijn de Groot (Quantified Self Institute Groningen) en Maarten den Braber (zorginnovatie).

Twee belangrijkste ontwikkelingen

In de interviews kwamen twee thema’s expliciet naar voren als het gaat om ‘quantified self data’ en het archief. Ten eerste is quantified self een onvermijdbare ontwikkeling die een grote impact gaat hebben op de archiefwereld. Ten tweede is authenticiteit van data belangrijk, met name als er consequenties hangen aan het gebruik van die data. De twee ontwikkelingen heb ik hieronder verder toegelicht en beschreven.

Een onvermijdbare ontwikkeling

De combinatie tussen quantified self en het archief lijkt in eerste instantie een beetje vreemd. Toch ziet Paul Brood van het Nationaal Archief, tevens verbonden aan de Universiteit van Leiden, het als een belangrijke en onvermijdbare ontwikkeling.

Hij geeft aan: “Nieuwe technologie en digitalisering houdt iedereen bezig, zowel de wetenschap, de studenten als de informatieprofessionals. We komen daarmee terug op essentiële vragen: wat is archiefwaardig, wie moet het bewaren, waar moet je opslaan en voor welke periode?”

Paul Brood en Erik Saaman van het Nationaal Archief

Onoverzichtelijk

De archieven van overheidsinstellingen en (semi) publieke organisaties moeten alles bewaren wat voortkomt uit het handelen van de overheid. Voorheen was het zeer overzichtelijk, tot een paar jaar geleden was dit voornamelijk papier.

Door de toename van digitalisering heeft de overheid nu veel meer informatie nodig voor haar beslissingen en produceert zij zelf ook nieuwe soorten informatie in diverse vormen. Dit heeft een impact op de archieven van de overheid en publieke instellingen. Wat moet er bewaard worden, op welke wijze, in welk formaat en voor welke termijn?

Voorbeeld: sensoren in de weg

Een voorbeeld van data die de overheid gebruikt zijn sensoren in de weg om verkeersstromen te meten. Deze meetinformatie kan worden gebruikt voor beslissingen over de aanleg van nieuwe wegen, rotondes of verkeerslichten.

Een volgende stap gaat richting quantified self. Wat als een gemeente aan haar inwoners vraagt om een app op hun telefoon te installeren die registreert waar ze wandelen, fietsen en rijden? Afgezien van privacy en allerlei andere aspecten is de vraag of de overheid deze data moet bewaren. Zo ja, op welke wijze en voor welke periode?

Voorbeeld: sensoren in de weg of inwoners met een app

De authenticiteit van data

Een ander relevant aspect is de authenticiteit van data. Erik Saaman houdt zich bij het Nationaal Archief daarmee bezig. Dit gaat voornamelijk om de vraag of je zeker kunt weten door welk apparaat, door wie en op welk moment data is opgeslagen.

Erik Saaman: “Voordat de persoonlijke data wordt gebruikt vinden er nog allerlei bewerkingen plaats op de kale data. De ruis wordt eruit gehaald, data wordt opgeschoond en formaten worden op elkaar afgestemd.”

Hoe weet je zeker dat de data die je gebruikt in orde is? Neem het voorbeeld van de app voor reisgedrag: hoe weet de gemeente zeker dat de gebruikers van de app (of de leverancier) niet met de metingen hebben gesjoemeld? Dat wordt nog belangrijker als de gemeente haar verkeersbeleid op de data uit de app gaat baseren.

 

Beslissingen op basis van data

Saaman pleit daarom voor een paspoort voor data. In het paspoort staat wat de herkomst van de data is en hoe het in de loop van de tijd is bewerkt. “Als beslissingen op basis van data steeds grotere consequenties hebben, dan wordt de authenticiteit van data steeds belangrijker.”

Het gebruik van persoonlijke data kan verstrekkende gevolgen kan hebben, zoals bijvoorbeeld in het eerdere genoemde voorbeeld van de gemeente, maar ook in de gezondheidszorg en in de rechtspraak.

In de gezondheidszorg kan een medisch specialist de behandeling afstemmen op de data die een patiënt zelf heeft verzameld, zoals bloedwaardes, bloeddruk of slaapkwaliteit. In de rechtszaal zijn gevallen bekend uit de Verenigde Staten waar advocaten persoonlijke data van een stappenteller als bewijsstuk inbrengen om aan te tonen dat hun cliënt na een ongeluk minder actief is geworden.

Dit zijn nog maar twee voorbeelden. In alle gevallen moet een bestuurder, medisch professional of rechter zeker weten wat, wie en wanneer de data zijn verzameld en op welke wijze dit vervolgens is verwerkt.

Conclusie

Mijn verwachting is dat bedrijven en overheden steeds meer gebruik gaan maken van persoonlijke data. De eerste toepassingen zijn al bekend, van een voetbalclub in België die haar voetballers een stappenteller geeft tot aan gezondheidsprogramma’s van Nederlandse bedrijven waarbij beweging en slaap worden bijgehouden van de werknemers [links onderin].

Bij deze ontwikkelingen zal er naar de informatieprofessionals en het archief worden gekeken over de wijze waarop die persoonlijke data verkregen, gebruikt en bewaard wordt. Een belangrijk aspect hierin is de authenticiteit van data, zeker wanneer er consequenties aan de data worden gehangen, zoals besluitvorming van de overheid, medische behandelingen en rechterlijke uitspraken.

Wat kunnen we ermee?

Iedereen die ik heb gesproken is van mening dat het goed is dat het Nationaal Archief het thema ‘quantified self’ oppakt in de vorm van het organiseren van bijeenkomsten, het formuleren van standaarden en het beschrijven van ‘best practices’.  

Er zijn nog geen definitieve antwoorden, maar er wordt wel gewerkt aan veelbelovende oplossingen. Het meest treffend is de uitspraak van Martijn de Groot van het Quantified Self Institute in Groningen: “Als je kijkt hoe technologie zich ontwikkelt; dat gaat zo snel! Eerst is de technologie er en daarna stellen we onszelf eigenlijk pas de vraag: hoe gaan we ermee om en wat kunnen we ermee?”

Martijn de Groot van het Quantified Self Institute [link onderin]

Lezing Gary Wolf

Het Nationaal Archief neemt hierin het voorbeeld. Op 16 november 2017 verzorgt Gary Wolf namelijk de Ketelaarlezing van het Nationaal Archief in Den Haag van 16.00 tot 18.00 uur.

Gary Wolf is de co-founder van de wereldwijde Quantified Self beweging. Het thema van deze lezing is de archivering van persoonlijke (quantified self) data. Hij zal dieper ingaan op de vragen die ik hierboven heb opgeworpen over archivering, authenticiteit en het eigendom van persoonlijke data.

Wil je hierbij aanwezig zijn, dan kun jij je aanmelden door een e-mail te sturen naar events@nationaalarchief.nl.

Meer weten?

Eerder schreef ik deze gerelateerde artikelen:

Dit zijn externe links die ik heb gebruikt:

  • Artikel: Quantified self in de praktijk
  • Artikel: Waarom authentieke data belangrijk is
  • Nieuwsbericht: Voetbalclub België met polsbandjes voor spelers
  • Website Quantified Self Institute Groningen

Hoe sta jij tegenover het gebruik van persoonlijke data door bedrijven en (publieke) instellingen? Laat een reactie achter!

2017-11-08T07:06:15+00:00By |0 Comments

Leave A Comment

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.